Η ιστορία του πορθμείου - Ένα Ταξίδι στον Χρόνο.

Ιστορία της Πορθμειακής Γραμμής Ρίου-Αντιρρίου: Ένα Ταξίδι στον Χρόνο.

​Ο διάπλους του στενού μεταξύ Ρίου και Αντιρρίου δεν είναι απλώς μια διαδρομή στον χάρτη. Είναι ένα κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, μια ναυτική παράδοση που εξελίχθηκε μέσα στις δεκαετίες και συνεχίζει μέχρι σήμερα να προσφέρει τις υπηρεσίες της σε χιλιάδες ταξιδιώτες.

​Από τα παλιά αποβατικά του Β' Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τα υπερσύγχρονα αμφίδρομα πλοία του σήμερα, η ιστορία του πορθμείου μας είναι γεμάτη θάλασσα, αναμνήσεις και συνεχή εξέλιξη.

​Προπολεμικά Χρόνια: Η Ανάγκη για Σύνδεση

​Η ιστορία ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η σύνδεση της Πελοποννήσου με τη Στερεά Ελλάδα γινόταν κυρίως με μικρά καΐκια. Η ανάγκη όμως για μεταφορά εμπορευμάτων και η ανάπτυξη του σιδηροδρόμου έφεραν τις πρώτες οργανωμένες προσπάθειες.

Η μεγάλη τομή ήρθε με τη μεταφορά σιδηροδρομικών οχημάτων, επιτρέποντας στους επιβάτες να συνεχίζουν το ταξίδι τους προς τη Δυτική Ελλάδα, βάζοντας τα θεμέλια για τον πιο κομβικό θαλάσσιο διάδρομο της χώρας.

​1946 – 1970: Οι Βετεράνοι που Έγιναν "Παντόφλες"
​

Η σύγχρονη μορφή του πορθμείου γεννιέται ουσιαστικά αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

​Το Πρώτο Ferry Boat: Το 1946 καταπλέει στο στενό το ιστορικό «Σωκράτης Ιασεμίδης», το πρώτο πραγματικό οχηματαγωγό της γραμμής, αλλάζοντας για πάντα τα δεδομένα της μετακίνησης.

​Τα Αποβατικά: Πολλά από τα πλοία ανοικτού τύπου που καθιερώθηκαν στη μνήμη του κόσμου ως «παντόφλες», ήταν στην πραγματικότητα πρώην συμμαχικά αποβατικά σκάφη (LCTs). Αφού υπηρέτησαν σε πολεμικές επιχειρήσεις, μετασκευάστηκαν και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην Ελλάδα για δεκαετίες.

​Το Τρένο στη Θάλασσα: Εμβληματική ήταν η παρουσία του πλοίου «Ρόδος», το οποίο διέθετε σιδηροδρομικές ράγες στο κατάστρωμά του, μεταφέροντας βαγόνια και αποτελώντας ένα τεχνολογικό θαύμα για την εποχή του.

​1970 – 2000: Η Χρυσή Εποχή και η "Κουλτούρα" του Πορθμείου.

​Με την εκτόξευση της χρήσης του αυτοκινήτου, το Ρίο και το Αντίρριο έγιναν το απόλυτο πέρασμα.

​Η διέλευση δεν ήταν απλώς μια μεταφορά, ήταν ιεροτελεστία. Γύρω από τις προβλήτες χτίστηκε μια ολόκληρη τοπική μικροοικονομία.

Οι πλανόδιοι πωλητές, τα καφενεία της αναμονής και η αλμύρα του στενού δημιούργησαν αναμνήσεις σε γενιές και γενιές Ελλήνων, ειδικά τις ημέρες των μεγάλων εορταστικών εξόδων.

Παρά τις δυσκολίες με τους δυνατούς ανέμους της περιοχής, τα πλοία της γραμμής κρατούσαν πάντα την "πόρτα" της Δυτικής Ελλάδας ανοιχτή.

​2004: Η Γέφυρα και η Νέα Σελίδα.

​Τον Αύγουστο του 2004, η παράδοση της Γέφυρας «Χαρίλαος Τρικούπης» άλλαξε ριζικά το τοπίο. Πολλοί βιάστηκαν να προβλέψουν το τέλος των Ferry Boats.

Η ιστορία όμως έδειξε το αντίθετο.Η πορθμειακή γραμμή απέδειξε την ανθεκτικότητά της, προσαρμόστηκε άμεσα στα νέα δεδομένα και αναβαθμίστηκε ριζικά.
​

Το Πορθμείο Σήμερα: Σύγχρονο, Οικονομικό, Αξιόπιστο.

​Σήμερα, τα πλοία του Ρίου-Αντιρρίου προσφέρουν μια κορυφαία, εναλλακτική εμπειρία μετακίνησης. Οι παλιές «παντόφλες» έχουν δώσει τη θέση τους σε υπερσύγχρονα αμφίδρομα πλοία (double-ended ferries).

​Τα πλοία αυτά διαθέτουν καταπέλτη και στις δύο πλευρές, επιτρέποντας την άμεση είσοδο και έξοδο των οχημάτων χωρίς χρονοβόρες μανούβρες, εξασφαλίζοντας μέγιστη ασφάλεια και ταχύτητα.
​
Γιατί οι ταξιδιώτες επιλέγουν τα πλοία σήμερα:

​Οικονομία: Η διέλευση με το Ferry Boat παραμένει σταθερά η πιο οικονομική επιλογή για Ι.Χ., επαγγελματικά οχήματα και δίκυκλα.

​Συνεχής Εξυπηρέτηση: Τα δρομολόγια εκτελούνται 24 ώρες το 24ωρο, 365 μέρες τον χρόνο, με συχνότητα αναχωρήσεων ανά 20-30 λεπτά.

​Η Απόλυτη Ανάπαυλα: Το 15λεπτο ταξίδι δεν είναι απλώς μετακίνηση. Είναι η ευκαιρία του οδηγού να βγει από το αυτοκίνητο, να ξεπιαστεί, να απολαύσει τον καφέ του με θέα το στενό και τη εντυπωσιακή γέφυρα, και να συνεχίσει το ταξίδι του ανανεωμένος.

​Από τα παλιά αποβατικά μέχρι τα σύγχρονα αμφίδρομα, ένα πράγμα μένει σταθερό: Η αφοσίωση των ανθρώπων στην ασφαλή μεταφορά.

Ιστορικά στοιχεία.

Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια λοιπόν, γύρω στα 1946, οι συνεταιρισμοί Αγρινίου και Ηπείρου ζήτησαν από το κράτος την ίδρυση του πορθμείου Ρίου-Αντιρρίου. Και το αίτημα τους έγινε δεκτό, παρά την σφοδρή αντίδραση των Ναυπακτίων, οι οποίοι ήθελαν να διατηρήσουν το πορθμείο στην πόλη τους.

Ως αποζημίωση προς τους «πληγέντες πλοιοκτήτες» της Ναυπάκτου τους δόθηκε είτε άδεια δρομολόγησης ferry boat στο Ρίο-Αντίρριο είτε άδεια λεωφορείου.

Το πρώτο F/B που ξεκίνησε την γραμμή ήταν το (πρώην αποβατικό του πολέμου) «ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΙΑΣΕΜΙΔΗΣ» ιδιοκτησίας της συνεταιριστικής ΚΥΔΕΠ (νυν αειμνήστου, λόγω χρεωκοπίας). Το πλοίο ξεκίνησε αρχικά ναυλωμένο από τους συνεταιρισμούς που είχαν την πρωτοβουλία…και στην συνέχεια μετά από πλειοδοτικό διαγωνισμό περιήλθε στην ιδιοκτησία της Ένωσης Εμπόρων Αγρινίου.

Στο διαγωνισμό συμμετείχε χωρίς αποτέλεσμα και ομάδα Ναυπακτίων «πληγέντων πλοιοκτητών», οι οποίοι όμως αργότερα αγόρασαν και δρομολόγησαν, το 1950, το 2ο F/B της γραμμής, το «ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ». Ναυπάκτιοι πάλι πλοιοκτήτες δρομολόγησαν το 1958 το «ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ». Επίσης, 10 χρόνια αργότερα, Ναυπάκτιοι πλοιοκτήτες ναυπήγησαν στα ναυπηγεία Ζέρβα στο Πέραμα το «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ», το οποίο ήταν το σταθερότερο και ταχύτερο F/B εκείνης της εποχής.

Σύμφωνα με τον Γ. Χαλάτση, μεταπολεμικά στη γραμμή Πατρών-Κρυονερίου ο Σ.ΒΔ.Ε δρομολόγησαν το «ΚΑΛΥΔΩΝ ΙΙΙ» (πρώην κορβέτα του Βρετανικού Ναυτικού) και το πρώην οπλιταγωγό-αποβατικό ΡΟΔΟΣ, ναυπήγησης του 1944, το οποίο αγόρασαν από το Π.Ν. Ο Σ.ΒΔ.Ε μετασκεύασε το ΡΟΔΟΣ σε σιδηροδρομικό πορθμείο, ώστε να μεταφέρονται και βαγόνια μεταξύ Πάτρας και Κρυονερίου.

Το ΡΟΔΟΣ είχε 2 σειρές ράγες και μπορούσε να μεταφέρει 7 φορτηγά βαγόνια ή 2 ατμομηχανές ή αντίστοιχα 10 φορτηγά ή λεωφορεία και 20 ΙΧ. Σύμφωνα με τον Γ.Χ., το ΡΟΔΟΣ είναι το πρώτο και μοναδικό σιδηροδρομικό πορθμείο στην Ελλάδα.

Το 1970 -όταν ο Σ.ΒΔ.Ε διέκοψε την λειτουργία του και συγχρόνως σταμάτησε και η γραμμή Πατρών-Κρυονερίου- το ΡΟΔΟΣ δρομολογήθηκε στο Ρίο-Αντίρριο μέχρι «τα τέλη της δεκαετίας του 1970 που βυθίσθηκε κοντά στο Αντίρριο.» Συνεπώς, όσοι έτυχε να θυμούνται κάποιο σιδηροδρομικό ferry boat με ράγες…αυτό ήταν το ΡΟΔΟΣ.

Γνωρίζαμε ότι στη γραμμή του Ρίου - Αντίρριου από το ξεκίνημα της ήταν δρομολογημένα πρώην αποβατικά του Β'Π.Π. Η αρχή είχε γίνει βέβαια το 1946 με το ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΙΑΣΕΜΙΔΗΣ (σημερινό ΕΥΓΕΝΙΑ Π) και ακολούθησαν την δεκαετία '50 τα ΡΟΔΟΣ, ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ, ΜΕΛΙΝΑ κ.α.

Προκαλεί όμως εντύπωση το γεγονός ότι τουλάχιστον μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας '60 (όταν και είχε αρχίσει πλέον από καιρό η ραγδαία ναυπήγηση ελληνικών πλοίων ανοιχτού τύπου) η ιστορική γραμμή απασχολούσε τον μεγαλύτερο αριθμό πρώην αποβατικών που είχαν μετασκευαστεί σε Ε/Γ-Ο/Γ.

Σε δημοσίευμα από το έντυπο "ΧΡΗΜΑ" της 22ας Μάϊου 1969, σχετικό με τα πορθμεία ανοιχτού τύπου που εξυπηρετούσαν τις διάφορες πορθμειακές γραμμές εκείνο το χρονικό διάστημα, από τα δεκαπέντε (15) πλοία ανοιχτού τύπου που ήταν δρομολογημένα στη γραμμή Ρίου - Αντίρριου, τα έντεκα (11) ήταν πρώην αποβατικά. Να τα παραθέσουμε όπως αναγραφόντουσαν στο δημοσίευμα :

Γραμμή Ρίου - Αντίρριου (έντεκα πρώην αποβατικά σε σύνολο δεκαπέντε πλοίων)

ΠΑΛΙΡΡΟΙΑ (502 κοχ.)
ΡΟΔΟΣ (477 κοχ. επιβάται 215)
ΜΕΛΙΝΑ (372 κοχ. επιβάται 175)
ΕΛΕΑΝΝΑ (412 κοχ. επιβάται 210)
ΕΥΒΟΙΚΟΣ (531 κοχ. επιβάται 217)
ΑΓ. ΑΝΔΡΕΑΣ (595 κοχ. επιβάται 190)
ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ (485,50 κοχ. επιβάται 150)
ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ (489 κοχ. επιβάται 172)
ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Κ. (521,66 κοχ. επιβάται 300)
ΠΟΛΥΞΕΝΗ Θ. (514,29 κοχ. επιβάται 252)
ΙΑΣΕΜΙΔΗΣ (349 κοχ. επιβάται (θέρος) 152)

Πριν την αποπεράτωση της γέφυρας ο αριθμός τον πλοίων που εξυπηρετούσαν το πορθμείο Ρίο-Αντίρριο ήταν περίπου 35.

Σήμερα είναι μόλις 6.

Πηγή ιστορικών στοιχείων: nautilia.gr